گشایش بنگاه شیمیایی و به دنبال آن آغاز فعالیت کارخانه کود شیمیایی سبب ایجاد صنعت پتروشیمی در ایران شد و در نهایت شرکت ملی صنایع پتروشیمی در 1343 خورشیدی تشکیل شد. تولید فرآورده های این حوزه شامل نفت، مشتق های نفتی، گازهای طبیعی و دیگر مواد خام آلی و معدنی است.

محصول های پتروشیمی در ساخت مقدار زیادی از مواد مصرفی و اولیه و محصول های دیگر مانند لاستیک ها، پلاستیک ها، شوینده ها، کودها، چسب ها، رنگ ها و الیاف مصنوعی کاربرد دارد که توسعه پایدار در این صنعت، موجب اشتغال زایی و ایجاد ارزش افزوده می شود که این امر با کامل ساختن زنجیره ارزش محصول های بالادستی و توسعه صنایع پایین دستی به دست می آید. 

«محمدعلی صادقی» کارشناس حوزه نفت، گاز و انرژی اعتقاد دارد شرایط پساتحریم باعث ایجاد تعامل با کشورهای دیگر و تامین کالا، فروش محصول های پتروشیمی و انتقال ارز به داخل کشور شده است. در ادامه دیدگاه های وی در این زمینه را به مناسبت روز صنعت پتروشیمی از نظر می گذرانیم.

**شرایط پسابرجام و تسهیل در تامین کالاهای صنعت پتروشیمی
دولت یازدهم گفت و گوهایی با کشورهای اروپایی در زمینه هسته ای انجام داد، شرایط پساتحریم در ایران به وجود آمد که تاثیرهای مستقیم و سازنده ای بر صنعت پتروشیمی ایجاد کرد؛ یعنی وضعیتی برای ایجاد مراوده با کشورهای دیگر پدید آورد که تامین کالا برای این صنعت را تسهیل کرده است. هر چند شرایط انتقال ارز به داخل کشور همچنان با مشکل هایی همراه بوده و نتوانسته است به میزان قابل قبول برسد و فروشندگان کالاهای پتروشیمی مجبور هستند از شرایط خاصی استفاده و برای انتقال ارز هزینه هایی هم پرداخت کنند.

**صنعت پتروشیمی؛ ابزاری مهم در سیاست های اقتصاد مقاومتی
ایران با داشتن منابع پتروشیمی در بازارهای بین المللی به ویژه خاورمیانه از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است به همین سبب می توان از این منبع به عنوان یکی از ابزارهای مهم در سیاست های اقتصاد مقاومتی بهره برد. باید کالاهای صنعت پتروشیمی را برای تامین منابع کشورهایی که به آن نیاز دارند صادر کرد تا علاوه بر تامین منافع اقتصادی کشور، بتوان چانه زنی های سیاسی نیز انجام داد و از یک فاکتور اقتصادی در ارتباط های بین المللی نیز بهره مند شد. برای نمونه بیشترین مواد پلیمری ترکیه از ایران تامین می شود که به عنوان یک فرصت اقتصادی و سیاسی بسیار مهم و تاثیرگذار است.

**تحریم های بین المللی و فضای داخلی، تاثیرگذار در صنعت پتروشیمی
سرمایه گذاری خارجی نقش مهمی در صنعت پتروشیمی دارد که به 2 عامل تحریم های بین المللی و فضای داخلی کشور وابسته است؛ یعنی تحریم های بین المللی می تواند میزان سرمایه گذاری های خارجی را کاهش دهد که این مشکل پس از پساتحریم تا میزانی برطرف شده است اما مشکل دیگر فضای داخلی کشور به شمار می رود و با توجه به سیاست گروه های مختلف شرایط متفاوتی را تجربه می کند. کشورهای صنعتی مجبور هستند برای توسعه و تامین نیازهای خود با کشورهایی که دارای این منابع هستند، ارتباط برقرار کنند که این اتفاق در زمینه صنعت پتروشیمی ایران رخ داده است؛ یعنی این کشورها به کالاهای پتروشیمی ایران نیاز دارند اما سیاست هایی که از طرف بعضی از گروه ها و جناح ها دنبال می شود، شرایطی را در کشور ایجاد می کند که هر فرد مسوولی در گفت وگو برای جذب سرمایه های خارجی دچار تردید شود و به راحتی نمی تواند این کار را انجام دهد. در حالی که ایران بسیاری از فاکتورها به لحاظ امنیت اقتصادی، سیاسی و ... را دارد و اگر سیاست های این جناح های سیاسی اصلاح شود، یکی از بزرگترین مانع های جذب سرمایه گذاری خارجی در زمینه صنعت پتروشیمی نیز کنار خواهد رفت.

در ادامه دیدگاه های «عبدالرسول دشتی» رییس کل روابط عمومی و امور بین الملل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس را در این باره مرور می کنیم. 

**شرایط پسابرجام و جذب سرمایه گذاری خارجی در صنعت پتروشیمی
توافق برجام و به وجود آمدن شرایط پس از آن، فضایی را در داخل کشور ایجاد کرد که سرمایه گذاری های خارجی در تمام بخش های صنعت پتروشیمی انجام شد و شرکت های مختلف توانستند در تعامل با شرکت های بین المللی علاوه جذب سرمایه، کالاهای خود را نیز صادر کنند و بسیاری از گفت وگوها باعث امضای تفاهم نامه های بین المللی شده است که می تواند به قراردادهای مشارکتی در زمینه صنعت پتروشیمی بیانجامد. برای نمونه سهم شرکت پتروشیمی خلیج فارس از این سرمایه ها، 960 میلیون یورو بوده که توانسته است، از شرکت های ژاپنی کسب کند و در طرح های خود به کار ببرد و 42 درصد از کل محصول های پتروشیمی در مجتمع های این شرکت وجود دارد.

**تبدیل نفت به محصول های پتروشیمی؛ ارزش افزوده در فرآورده های نفتی
رعایت استاندارد و الزام های زیست محیطی امری مهم به شمار می رود که در صنعت پتروشیمی انجام و توجه ویژه ای به آن شده است تا بتوان علاوه بر توسعه این صنعت به سالم نگه داشتن محیط زیست نیز کمک کرد زیرا جایگاه این صنعت در اقتصاد کشور چشم اندازهای مثبت و تاثیرگذاری در آینده دارد. وقتی سرمایه گذاران خارجی بیشترین توجه خود را به این صنعت نشان می دهند، در داخل نیز باید به آن توجه داشت که این مهم در مجموعه نفت کشور به خوبی صورت می گیرد و عالی ترین پاسداری از ذخیره های نفتی نیز تبدیل آن به محصول های پتروشیمی است؛ یعنی با این کار می توان محصولات را به قیمت بیشتری در بازارهای بین المللی به فروش رساند که بهترین روش، ایجاد ارزش افزوده در فرآورده های نفتی محسوب می شود. از این رو سیاست های دولت نیز در این راستا قرار گرفته و تعامل های سازنده ای با دیگر نهادهای حوزه صنعت پتروشیمی برقرار کرده است.